काठमाडौँ । मे ७, २०२५ मा भ्याटिकनमा सुरु भएको पोप सम्मेलनको पहिलो दिन नयाँ पोप निर्वाचित हुन सकेनन् । पहिलो चरणमा १३३ कार्डिनलहरूले मतदान गरे, तर कुनै पनि उम्मेदवारले आवश्यक दुई तिहाइ बहुमत (८९ मत) प्राप्त गर्न सकेनन्।रोमन क्याथोलिक चर्चको सिस्टिन चैपलको चिम्नीबाट कालो धुवाँ निस्किरहेको थियो, जसले नयाँ पोप अझै छनोट नभएको संकेत गरेको थियो । सम्मेलन अब मे ८, २०२५ मा सरेको छ । आज चार चरणको मतदान हुनेछ, बिहान दुई र दिउँसो दुई । यो प्रक्रिया नयाँ पोप निर्वाचित नभएसम्म जारी रहनेछ ।सिस्टिन चैपलमा औपचारिक जुलुस र प्रत्येक कार्डिनलले गोपनीयताको शपथ ग्रहण गरेपछि, पहिलो चरणको मतदान राति ९:१५ बजे सुरु भएको थियो । करिब ३ घण्टा पर्खिएपछि बिहीबार राति १२:३५ बजे कालो धुवाँ देखियो । त्यहाँ उपस्थित ४५ हजारभन्दा बढी मानिसहरूले यसलाई ठूलो स्वरमा ताली बजाएर स्वागत गरे ।पोप फ्रान्सिसको अप्रिल २१ मा मृत्यु भएपछि रोमन क्याथोलिक चर्चको २६७औं पोप चयन गरिँदैछ ।मतदान सुरु हुनुभन्दा करिब ९० मिनेट अगाडि सबै सिग्नलहरू बन्द गरिएका थिए । कुनै किसिमको अनियमितता रोक्नको लागि सम्मेलन क्षेत्रमा कडा तालाबन्दी गरिएको थियो । सन् २०१३ मा पोप फ्रान्सिसको चुनावको लागि सिग्नल ब्लकरहरू जडान गर्दा यस्तै दृष्टिकोण अपनाइएको थियो । भ्याटिकनमा दैनिक काम गर्ने कर्मचारीहरूले पनि मौनताको प्रतिज्ञा लिएका छन् ।सम्मेलन १३औं शताब्दीदेखि चल्दै आएको एक गोप्य र पवित्र प्रक्रिया हो । भ्याटिकनको संविधान अनुसार, पोपको मृत्यु भएको १५ देखि २० दिन भित्र सम्मेलन सुरु हुनुपर्छ । सम्मेलन सुरु हुनुभन्दा २ दिन अगाडि, भ्याटिकनका कर्मचारीहरू जस्तै पुजारी, सुरक्षा गार्ड, डाक्टर, प्राविधिक, आदिले गोपनीयताको शपथ लिने प्रचलन रहेको छ ।मतदान गर्नुअघि, सिस्टिन चैपललाई बाहिरी संसारबाट पूर्ण रूपमा अलग गरिएको छ । सम्पूर्ण क्षेत्रको निरीक्षण गरेर सम्मेलनमा भागलिने कार्डिनलहरूलाई मोबाइल फोन, इन्टरनेट र पत्रपत्रिकाको पहुँचबाट टाढा राखिएको बताइएको छ ।यस पटक सम्भावित उत्तराधिकारीको रूपमा धेरै नामहरू छलफल भइरहेको छ, जसमा फिलिपिन्सका कार्डिनल लुइस एन्टोनियो ट्यागल, अफ्रिकाका कार्डिनल पिटर टर्क्सन र इटालीका कार्डिनल माटेओ जुप्पी रहेका छन् ।कसरी हुन्छ नयाँ पोपको चयन ? १३३ कार्डिनलले आफ्नो पोपको नाम कार्डमा लेख्छन् र प्लेटमा राख्छन् । यी सबै एकै ठाउँमा जम्मा गरिन्छ । यस प्रक्रियाक बीचमा उनीहरूबीच कुनै कुराकानी नहुने बताइएको छ । जब सबै कार्डिनलहरूले आफ्नो मनपर्ने पोपको नाम लेख्छन् । त्यसपछि दुई राउन्ड गणना पछि यी कार्डहरू जलाइन्छन् । ११५९ को चुनावमा, दुई पोप एकैसाथ निर्वाचित भए । अधिकांश कार्डिनलहरूले कार्डिनल रोलान्डोलाई पोप अलेक्ज्याण्डर तृतीयको रूपमा निर्वाचित गरे । उही समयमा, कार्डिनलहरूको सानो समूहले मोन्टिसेलीलाई पोप भिक्टर-४ को रूपमा निर्वाचित गर्यो ।सानो गुटका पोपलाई राजा फ्रेडरिक बारबोसाको समर्थन थियो । यस्तो अवस्थामा पोप अलेक्ज्याण्डर-३ ले आफ्नो धेरैजसो समय रोम बाहिर बिताउनु पर्यो । यसैबीच, कम समर्थन भएका पोप रोममै रहे । यो विवाद ११६४ मा पोप भिक्टर चतुर्थको मृत्यु पछि मात्र समाप्त भयो । त्यसबेलादेखि, पोपको निर्वाचन प्रक्रियामा परिवर्तनहरू गरियो । सबै कार्डिनलहरू बीच ठूलो सहमति सुनिश्चित गर्न, पोपको निर्वाचनको लागि दुई तिहाइ बहुमत आवश्यक पर्दछ । एउटा उम्मेदवारले दुई तिहाइ मत प्राप्त नगरेसम्म मतदान प्रक्रिया धेरै पटक दोहोरिन्छ । तीन दिनको मतदान पछि यदि कुनै पोप निर्वाचित भएन भने, मतदान एक दिनको लागि रोकिन्छ । यदि ३३ राउन्ड पछि पनि कोही छनोट भएन भने, नयाँ नियम अन्तर्गत, शीर्ष-२ दावेदारहरू बीच प्रतिस्पर्धा हुन्छ ।नयाँ पोपका लागि दुई सबैभन्दा लामो चुनावसबैभन्दा लामो पोप चुनाव १३औं शताब्दीमा चलेको थियो । त्यसपछि पोपको लागि मतदान नोभेम्बर १२६८ देखि सेप्टेम्बर १२७१ सम्म भयो । चुनाव यति लामो समय लाग्नुको वास्तविक कारण आन्तरिक कलह र बाह्य हस्तक्षेप भएको भनिएको थियो । यसपछि बन्द कोठामा मतदान भएको बताइन्छ । अहिलेसम्मकै सबैभन्दा छोटो सम्मेलन १५०३ मा भएको थियो, जब कार्डिनलहरूले पोप पियस तृतीयलाई नयाँ पोपको रूपमा निर्वाचित गर्न केवल १० घण्टा लगाएका थिए । अहिलेसम्मकै सबैभन्दा लामो सम्मेलन लगभग तीन वर्ष लागेको छ ।१२६८ मा पोप क्लेमेन्ट चतुर्थको उत्तराधिकारी चयन गर्न भएको सम्मेलन १२७१ सम्म चल्यो, जब पोप ग्रेगरी दशम निर्वाचित भए ।१७४० मा पोपको निर्वाचन ७ महिना लाग्यो । २१औं शताब्दीमा हालसम्म पोपको निर्वाचनका लागि २ वटा सम्मेलन भइसकेका छन् । २००५ मा, पोप बेनेडिक्ट तीन दिनमा चार चरणको मतदान पछि निर्वाचित भए, र २०१३ मा, पोप फ्रान्सिस दुई दिनमा पाँच चरणको मतदान पछि निर्वाचित भए ।धुवाँको रंगको अर्थनिर्वाचित भएपछि परम्परा अनुसार चुल्होमा मतपत्र बालिन्छ । यसले नयाँ पोपको निर्वाचनलाई संकेत गर्छ । यी मतपत्रहरूबाट निस्कने धुवाँको रंगले सेन्ट पिटर्स स्क्वायरमा पर्खिरहेका मानिसहरूलाई पोपको निर्वाचन सम्पन्न भएको संकेत गर्दछ । यदि धुवाँ सेतो छ भने, यसको अर्थ नयाँ पोप निर्वाचित भएको छ भन्ने हुन्छ । तर यदि धुवाँको रंग कालो देखिएमा, यसको अर्थ पोपको नाममा सहमति हुन बाँकी नै रहेको बुझिन्छ । यो धुवाँ सिस्टिन चैपलको चिम्नीबाट निस्किने बताइन्छ । कन्क्लेभका नियमहरू हरेक हिसाबले धेरै कडा छन्, तर नियमहरूले धुवाँको रंगको बारेमा केही पनि भन्दैनन् । यो धुवाँ र यस धुवाँको रंगले मात्र सम्मेलन भित्र के भइरहेको छ भनेर अनुमान गर्न सकिने बताइएको छ ।
